A. Qua: Sportdrankjes goed na het sporten of niet?

 

Brouns (59) is deskundige op het gebied van topsport en voeding en verbonden aan de Nederlandse Academie voor Voedingswetenschappen. Hij begeleidde Olympische ploegen, het Nederlands voetbalelftal en individuele topsporters: atleten die zeer nauwgezet met hun voedsel- en vochtinname moeten omgaan. Voor die groep zijn sportdrankjes een uitkomst, zegt Brouns.
De afdeling humane biologie, waar hij werkt als programmaleider Health Food Innovation Management, deed onderzoek naar het effect van de drankjes. De conclusie luidt dat ze bij langdurig en intensief sporten waardevol zijn: ze regelen vochtopname en energietoevoer en kunnen tot minder vermoeidheid en betere prestaties leiden.

 

Maar het probleem is, zegt Brouns, dat het overgrote deel van die drankjes wordt genuttigd door mensen die niet of nauwelijks lichamelijk actief zijn. Maandag sprak hij daarover zijn bezorgdheid uit, op een symposium over gezonde voeding en gezonde dranken. Hij denkt dat de regelmatige consumptie van de suikerhoudende energiedrankjes door jonge kinderen bijdraagt aan de toename van overgewicht en diabetes op jongvolwassen leeftijd. ‘Loop eens een voetbalkantine binnen op zaterdag, daar zie je jonge kinderen achter elkaar van die flesjes drinken. Ouders hebben geen idee hoeveel suiker erin zit.’
Brouns geeft er af en toe voorlichting over op middelbare scholen. Dan zet hij de flesjes op tafel, met daarvoor stapels suikerklontjes om de inhoud inzichtelijk te maken. Een doorsnee energiedrankje bevat twaalf suikerklontjes per flesje. ‘Die kinderen kijken hun ogen uit.’

 

De claims op de flesjes zijn niet onjuist, zegt hij. Extra kracht, extra energie, goed voor lichaam en geest; het is allemaal waar maar dan wel in een lijf dat die extra’s ook nodig heeft. Voor een stevige fysieke inspanning zijn vocht en koolhydraten nodig, legt Brouns uit. Een atleet die veel zweet en weinig drinkt, krijgt problemen met de zuurstoftoevoer naar de spieren en de doorbloeding ervan. Als de glucosevoorraad in de spieren en de lever opraakt, blijven alleen vetzuren over voor de energielevering, waardoor het prestatievermogen inzakt.
‘In sporttermen heet dat de man met de hamer. Het is de wielrenner die in de Tour de France bij de finish op een col van de eerste categorie 10 minuten achterop is geraakt. Of de marathonloper die moet gaan wandelen omdat het niet meer gaat.’
Te veel vast voedsel eten kan leiden tot maag-darmproblemen, vooral bij hardlopen waarbij het maag-darmkanaal op en neer schudt. Water drinken is ook niet handig want dat wordt langzaam opgenomen en blijft dus heen en weer klotsen in de maag.
De dorstlessers onder de sportdrankjes bestaan daarom uit water met een beetje suiker en soms wat zout. De suiker is van belang omdat die het tempo bevordert waarmee het water in de dunne darm wordt opgenomen. Door het zout houdt het lichaam het water langer vast.
De andere categorie sportdrankjes, de energie- of hersteldrankjes, zijn een stuk zoeter en bevatten soms wel 150 gram suiker per liter. Van groot belang voor bijvoorbeeld topwielrenners, zegt Brouns, die tijdens een gemiddelde bergetappe in de Tour de France soms meer dan 8.000 calorieën verbranden. ‘Dat kunnen ze onmogelijk allemaal met vast voedsel tot zich nemen, daarvoor is vloeibare energie noodzakelijk.’

 

Voor recreanten heeft al die extra energie weinig zin: ze sporten te kort en gaan niet diep genoeg om de energiereserves uit te putten en dan maakt een flesje sportdrank geen verschil. Maar de consument doet graag na wat de toppers doen en op dat principe, zegt Brouns, is de populariteit van de sportdrankjes gebaseerd. Hij vindt dat de fabrikanten zich de enorme consumptie door kinderen meer zouden moeten aantrekken. Ze vermelden weliswaar keurig het suikergehalte op de verpakking maar dat gaat aan de meeste ogen voorbij, weet Brouns. ‘Je kunt je bovendien afvragen waarom er zoveel energie in moet zitten als meer dan 90 procent van de consumenten daar geen enkele baat bij heeft.’
Natuurlijk is het de consument die kiest. ‘Maar kinderen kunnen geen geïnformeerde keuze maken. En ze kikken op zoetigheid. Er zit toch energie in, zeggen de ouders. Maar hun kinderen barsten van de energie en door daar nog meer aan toe te voegen, worden ze alleen dikker.’

 

Brouns vindt dat ook leraren lichamelijke opvoeding en sportdocenten de taak hebben om hun pupillen voor te lichten. Daarom schreef hij op verzoek van de Gymnastiek Unie een waarschuwing voor het gebruik van energiedrankjes tijdens de training. Het totale energieverbruik bij turnen is laag en dus is inname van energie dan niet nodig. Zijn advies: neem een yoghurt- of een melkdrankje.
Of ga zelf aan de slag, door water met wat limonadesiroop te mengen. Als hersteldrank is voor de meeste sporters magere melk of chocolademelk net zo goed als een prijzig flesje, zo blijkt uit recent wetenschappelijk onderzoek.
Onlangs zijn twee nieuwe types sportdrank geïntroduceerd: sportwater en vitaminewater. Brouns: ‘De consument denkt vast dat daar meer in zit, maar dat is niet zo. Neem gewoon leidingwater. Je betaalt vooral voor de productie en het transport van zo’n flesje.’

Zoeken